فناوران - از اول مردادماه 1399 روند صدور کارت بازرگانی به سامانه جامع تجارت سپرده شد؛ دو هفته بعد، پانزدهم مردادماه قرار شد تمدید کارت ها هم از طریق این سامانه صورت بگیرد. اما این سامانه به گفته فعالان اقتصادی نواقص جدی دارد که بارها مورد اعتراض فعالان اقتصادی و رییس اتاق ایران قرار گرفته است.
تا اینکه درنهایت در مکاتبات و مذاکرات رییس اتاق ایران با معاون اول رییس جمهور، سرپرست وقت و فعلی وزارت صنعت، معدن و تجارت و رییس سازمان توسعه تجارت ایران، به ایرادهای موجود در سامانه و اخلال های ناشی از آن در روند تجارت خارج تاکید شد. نتیجه این تلاش ها این بود که مقرر شد فرآیند صدور و تمدید کارت های بازرگانی برای مدت دو ماه به سامانه قبلی بازگردد.
در واقع، به استناد قوانین و مقررات و اسناد بالادستی از جمله ماده ۳ قانون مقررات صادرات و واردات، بند (ت)، ماده ۶، ماده ۳ آئین نامه اجرایی و مواد ۵ و ۶ قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز، فرآیند جدید صدور کارت بازرگانی تغییر یافت و روند صدور یا تمدید کارت بازرگانی، از «سامانه یکپارچه کارت بازرگانی هوشمند» به «سامانه جامع تجارت» منتقل شد اما به گفته فعالان اقتصادی به خاطر عدم رفع ایرادات و نواقص سامانه جامع تجارت، کار در مرحله اجرا با نواقص فراوانی همراه بود و مشکلات متعددی رقم خورد.
از طرفی به گفته علی ملایی، معاون کسب وکار اتاق ایران، در جلسه اتاق ایران با سازمان توسعه تجارت ایران، مقرر شد تا چند استان به عنوان پایلوت برای صدور کارت های بازرگانی از طریق سامانه جامع تجارت انتخاب شود و بدین ترتیب ایرادات سامانه جدید، به موازات بررسی روند فعالیت آن در فاز پایلوت، شناسایی و مرتفع شوند و فرآیند نهایی صدور کارت های بازرگانی با سهولت بیشتری انجام بگیرد اما وزارت صنعت، معدن و تجارت یکباره تصمیم به اجرایی کردن فرایند صدور و تمدید کارت بازرگانی در سامانه جامع تجارت برای تمامی استانها گرفت.
به گفته ملایی در ادامه ابلاغیه هفته گذشته جعفر سرقینی عنوان شده که این دو سامانه همزمان کار کند. ولی اتاق ایران همچنان اعتقاد دارد طی دو ماه فرصتی که آقای سرقینی در بخشنامه اعلام کرده اند، سامانه کارت هوشمند همچنان فرایند صدور و تمدید کارت بازرگانی را انجام دهد و سامانه جامع تجارت در این مدت در دو استان به صورت پایلوت به کار گرفته شود تا ایرادهای آن برطرف شود.
فعالان اقتصادی چه می گویند؟
علیرضا عزیزی، سرپرست خدمات بازرگانی اتاق مشهد، درباره نقایص موجود در سامانه جامع تجارت می گوید: مشکلات این سامانه مانع از آن شد تا برای حدود 50 روز کارتی صادر یا تمدید شود و تنها از طریق پیگیری های مستمر و نامه نگاری های متعدد اتاق های بازرگانی مشهد و ایران، سازمان صنعت، معدن و تجارت خراسان رضوی و سازمان توسعه تجارت بود که یک شرکت تولیدی دولتی (که محصولاتش بخشی از زنجیره تولیدات کارخانجات بزرگتر به شمار می آمد و با چالش توقف خطوط تولید خود به واسطه اتمام مواد اولیه مواجه بود)، توانست کارت بازرگانی اش را تمدید کند.
به گفته عزیزی حالا که به دستور سرپرست وزارت صنعت، معدن و تجارت، برای مدت دو ماه آینده، روند تمدید و صدور از سامانه قبلی پیگیری می شود، باز مشکلات به قوت خود باقیست؛ متاسفانه در مسیر انتقال بحث صدور و تمدید کارت بازرگانی به سامانه جامع تجارت، بحث استعلام ماده 186 قانون مالیات های مستقیم برای سامانه یکپارچه کارت بازرگانی هوشمند مسدود و این اقدام صرفاً در سامانه جامع تجارت میسر شد؛ لذا تا آن استعلام برای سامانه مجدداً فعال سازی نشود، نمی توان نسبت به صدور کارت بازرگانی اقدام کرد. در همین راستا همکاران ما در اتاق بازرگانی ایران در تلاش هستند تا سریع تر امکان استعلام مجدداً را برای ما برقرار کنند تا طی 2 ماه آتی بتوانیم موضوع صدور و تمدید کارت های بازرگانی را به انجام برسانیم.
سرپرست خدمات بازرگانی اتاق مشهد تاکید می کند: سازمان توسعه تجارت باید توجه داشته باشد که آیین نامه صدور کارت های بازرگانی یکسان است، لذا تفاوتی ندارد صدور این کارت ها توسط سازمان صنعت، معدن و تجار انجام بگیرد و یا از جانب اتاق ایران. منتها قابلیت های موجود در دو سامانه قبلی و فعلی، می تواند وجه تمایز کار باشد در حال حاضر به این نتیجه رسیده ایم که قابلیت سامانه جامع تجارت بالاتر از سامانه یکپارچه کارت بازرگانی هوشمند نیست. در واقع سامانه یکپارچه کارت بازرگانی قریب به 10 سال است که راه اندازی شده و نواقص آن طی این مدت برطرف شده است لذا سازمان توسعه تجارت و یا نهادهای نظارتی و دولتی به هر گونه استعلامی که نیاز دارند می توانند آن را از سامانه یکپارچه کارت بازرگانی هوشمند اخذ کنند، چرا که تمامی مجموعه اطلاعاتی در این سامانه قابل دریافت و کنترل است.
مهلت دو ماهه کافی نیست
عزیزی با انتقاد از تصمیمات خلق الساعه در روند صدور و تمدید کارت بازرگانی می گوید: متاسفانه برخی از مسوولان به دلیل نگرش اشتباه بر این باورند که اگر روند صدور کارت بازرگانی دشوارتر باشد، می توانند از ارتکاب تخلفات جلوگیری کنند. در صورتی که اگر قوانین و مقررات صحیح در حوزه صدور کارت های بازرگانی تدوین شود و نظارت به موقع انجام بگیرد، با هیچ مشکلی در حوزه تجارت خارجی مواجه نخواهیم بود. اخذ تصمیمات، بدون کار کارشناسی یا بی توجه به دیدگاه های بخش خصوصی باعث می شود تا بازرگان اصلی، تاجر واقعی و تولیدکننده اصیل آسیب ببینند.
او معتقد است که مهلت دوماهه وزارت صنعت، معدن وتجارت برای رفع مشکلات و خلاء های سامانه جامع تجارت کافی نیست و تاکید می کند: طبیعتاً اصلاح مشکلاتی که در این 50 روز مشاهده شد، در مدت دو ماه بسیار دشوارخواهد بود.
عزیزی در پاسخ به «تکلیف متقاضیان صدور و تمدید کارت بازرگانی در این دو ماه چیست و آیا سامانه قدیمی پاسخگوی آن ها خواهد بود؟» می گوید: به محض اینکه استعلام ماده 186 قانون مالیات های مستقیم برای سامانه کارت های بازرگانی هوشمند فراهم شود، بازرگانان می توانند به اتاق های بازرگانی در استان ها مراجعه کنند تا اقدامات لازم به منظور صدور کارت بازرگانی برای آن ها در مهلت تعیین شده (دوماهه) انجام بگیرد.
چالش تبادل اطلاعات در سامانه جامع تجارت
بخشی از اقدامات برای صدور و تمدید کارت بازرگانی در سامانه جامع تجارت به صورت سیستمی مورد پیگیری قرار می گیرد به طوری که اطلاعات میان چند دستگاه اجرایی تبادل می شود. حال اگر کارکرد این سامانه صحیح باشد، مشکلی نیست اما ظاهراً در فرآیند ورود و تبادل اطلاعات از سازمان صنعت، معدن و تجارت به اتاق ایران و سپس به اتاق مشهد و بالعکس چالش هایی برای فعالان اقتصادی به وجود آمده است.
مدیر یک شرکت قطعه سازی خودرو که نخواست نامش فاش شود، می گوید: در صورت لزوم هرگونه اصلاحیه و تغییر در پرونده، انجام این فرآیند بسیار زمانبر بود و متاسفانه قطعی چند روزه سامانه جامع هم بر مشکلات ما افزود.
او ادامه می دهد: جزیره ای عمل کردن سازمان های ذی ربط برای ثبت اطلاعات شرکت ها مشکلات عدیده ای را به وجود آورده است. متاسفانه مسایل مذکور سبب وارد شدن خسارات جبران ناپذیری به خطوط تولید شده است، من از 5 شهریور ماه پس از منقضی شدن کارت بازرگانی ام قادر به انجام هیچ گونه فعالیت بازرگانی و تجاری نبودم و مواد اولیه کارخانه در گمرکات متوقف شده و در ترخیص مواد اولیه با مشکل مواجه شدم. نکته حائز اهمیت آن است که توقف صنعت قطعه سازی ما موجب تعطیلی صنایع خودروسازی شده است. تبعات نواقص سامانه جامع تجارت به قدری فراوان است که نمی توان ارزیابی دقیقی از میزان خسارت وارده داشت.
ضعف پشتیبانی در سامانه جامع تجارت
سعید طباطبایی سیفی؛ مدیرعامل «بیلدر تجارت توس» درباره تجربه اش از انجام فرایندها در سامانه جامع تجارت می گوید: متاسفانه ضعف پشتیبانی سامانه جامع تجارت و تعلل در پاسخگویی به متقاضیان از نواقص مهم سامانه مذکور است چنان که کارشناسان ذی ربط به سامانه دسترسی نداشتند و قادر به پیگیری پرونده نبودند. علاوه بر این هیچ آموزشی به کارشناسان سازمان صنعت، معدن و تجارت استان ها و شهرستان ها داده نشده بود و اجرای این پروسه برای آنان هم تازگی داشت.
به گفته طباطبایی ظاهراً پروسه صدور و تمدید کار بازرگانی از طریق سامانه جامع تجارت نه تنها بهبودی نیافته بلکه همان پروسه با پیچیدگی و دشواری بیشتری در سازمان توسعه تجارت طی می شود. وی تاکید می کند: متاسفانه بازرگانانی که در چارچوب قانون در حال فعالیت هستند به مدت یک ماه است که فعالیتشان متوقف شده است. به طوری که کالاهای بسیاری از بازرگانان در گمرک دپو شده و بابت دیرکرد تحویل این کالاها باید به مشتریان خود جریمه پرداخت کنند و منطقی نیست در شرایطی که تجار برای کشور ارزآوری دارند با چنین مشکلاتی مواجه شوند.