آخرین اخبار
facebook Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی
کد خبر : 256968
تاریخ انتشار : 25 خرداد 1398 11:52
تعداد بازدید : 56

از «شبکه ملی اطلاعات» که حرف می زنیم از چه حرف می زنیم؟

امیر ناظمی- موراکامی نویسنده ژاپنی کتابی دارد با عنوان «از دو که حرف می زنیم، از چه حرف می زنیم؟»؛ کتابی در خصوص دویدن! او نقل قولی دارد از «سامرست موام» که می گوید: «در پس هر اصلاح کردن صورت، فلسفه ای نهفته است»! در نظر او در پس چیزهای به ظاهر ساده و پیش پا افتاده یک فلسفه نهفته است که در بلندمدت شما را به تفکر وادار می کند. اما «شبکه ملی اطلاعات» اتفاقا موضوع ساده ای نیست؛ اتفاقا بیشتر شبیه وِردی است که می خوانیم بدون آنکه معنایش را بدانیم ولی امیدواریم تاثیرش را بگذارد! بدون آن که معنایش را بدانیم مدام آن را تکرار می کنیم و البته همین ویژگی اش مانند چیزهای عادی و به ظاهر ساده (مانند اصلاح کردن صورت) است و به همین دلیل ما را به تفکر وادار می کند!
undefined
موراکامی در مورد علت نوشتن کتاب اش می گوید: «من بدون نوشتن درک درستی از امور نخواهم داشت، بنابراین ناگزیرم کلمات را پشت سر هم ردیف کنم. در غیر اینصورت راهی به درون معنا و مفهوم پیدا نخواهم کرد»! من هم به همین دلیل تلاش دارم تا در مورد مفهوم و فلسفه پشت این واژه به ظاهر ساده که البته بیشتر در سخنرانی های پرشور سیاسی و نطق های غیرفنی به کار می رود، بنویسم تا معنا و مفهوم پشت سر آن را پیدا کنم.
 استقلال مفهوم کلیدی «شبکه ملی اطلاعات»!
نه تنها بر اساس اسنادی که در مراجع رسمی منتشر شده است، بلکه بر اساس آنچه ما در وزارت ارتباطات می فهمیم، اصلی ترین مفهومی که «شبکه ملی اطلاعات» بر آن تمرکز دارد، یک واژه است: استقلال!
استقلال البته واژه ای به اندازه بسیاری از واژه های جهان امروز، پیچیده است و تاریخ خود را دارد؛ اما در کوتاه ترین تعریف استقلال یعنی «کمترین میزان تاثیرپذیری به تاثیرگذاری در مقایسه با سایرین»! مثلا اگر شما فرض کنید روی کارمند خود تاثیرگذاری ۷ دارید، تا حدی هم از او هم تاثیرپذیری دارید (مثلا ۵). البته اگر فرد دیگری دارای تاثیرگذاری بیش از این روی کارمند شما نیست، احتمالا می شود گفت شما تا حدی استقلال مناسبی دارید (حالت اول)؛ در حالی که مثلا اگر شما تاثیرگذاری تان ۲ باشد و از آن کارمند تاثیرپذیری ۵ داشته باشید، احتمالا شما استقلال مناسبی ندارید (حالت دوم) حتی ممکن است تاثیرگذاری شما تاثیر ۷ بگذارید و تاثیر ۵ بپذیرید ولی دیگران تاثیر ۱۰ بر آن کارمند داشته باشند، در این وضعیت هم شما استقلال مناسبی ندارید؛ چون کارمند شما مستقل از شما و متاثر از دیگران رفتار می کند و در ضمن تاثیر ۵ هم بر شما دارد (حالت سوم)!
در این مثال فرضی چهار نکته کلیدی هست:
 در هر دو میزان تاثیرپذیری شما ۵ است، اما در حالت اول شما استقلال دارید و و در حالت دوم ندارید. به عبارتی تنها میزان تاثیرپذیری مهم نیست، بلکه نسبت تاثیرگذاری بر تاثیرپذیری است که اهمیت دارد.
 دومین نکته آن است که مهم نیست آن فرد در کجای سلسله مراتب ظاهری باشد، می تواند زیردست شما باشد ولی به دلیل آنکه نمی توانید کسی را جایگزین او کنید، پس به او وابسته هستید!
 اما سومین نکته در این مثال «نسبی بودن» مفهوم استقلال است. استقلال در دنیای امروز، مانند بسیاری دیگر از امور صفر و یک نیست! بلکه عددی است میان صفر و یک، کم یا زیاد است.
  و چهارمین نکته آن است که استقلال فقط تابع رابطه شما با کارمندتان نیست؛ بلکه تابعی از شرایط کلی شبکه ارتباطی در شرکت هم هست و تابع تاثیرگذاری دیگران بر کارمندتان یا شما.
این مثال های ۳گانه برای آن بود که بدانیم مفهوم «استقلال» مفهوم پیچیده ای است و نیاز به نظریه و دیدگاه مشخص دارد؛ وگرنه با ساده انگاری استقلال معادل عدم تاثیرپذیری فرض می شود! در ادامه این مفهوم بیشتر توصیف شده است. برای توصیف «شبکه ملی اطلاعات» نیازمند آن خواهیم بود که مفهوم «استقلال» را به درستی بشناسیم.
 «شبکه ملی اطلاعات»: آنچه نیست مهم تر از آن چه هست!
اما همیشه مهم تر از آن که یک واژه چه معنایی دارد، باید بپردازیم به آن که چه معنایی ندارد. «شبکه ملی اطلاعات» به معنای «جایگزین اینترنت» نیست! وقتی ما در وزارت ارتباطات از «شبکه ملی اطلاعات» سخن می گوییم، قطعا در خصوص یک «اینترانت ملی» حرف نمی زنیم، در مورد اینکه «شبکه ملی اطلاعات» جایگزین اینترنت شود، حرف نمی زنیم! ما در مورد شبکه ای با بالاترین حد از استقلال ممکن سخن می گوییم که البته حد استقلالش بی نهایت نیست! اساسا در دنیای امروز که با ویژگی «پیچیدگی» و «آشوبناکی» شناخته می شود و از «اثر پروانه ای» در توصیف آن استفاده می کنیم، نمی شود کاملا بدون تاثیر از دیگران ماند. اگر پذیرفته ایم که بال زدن پروانه ای در آمریکا می تواند منجر به طوفانی در هند می شود، پس دیگر استقلال صد در صد معنایی ندارد، بلکه مهم آن است که بیش از آن که تاثیرپذیر باشیم، باید تاثیرگذار باشیم!
به عبارت دیگر «شبکه ملی اطلاعات» مکمل اینترنت است. شبکه ای است که در عین حال که تسهیل دسترسی مردم به اینترنت را فراهم می آورد، در همان حال تلاش دارد تا از وابستگی به دیگران یا یک بازیگر خاص به دور باشد. اینترنت بیش از هر مفهومی یادآور جامعه ای شبکه ای است که در آن بازیگران مختلف و ذی نفعان متفاوت به صورت شبکه ای و به دور از تسلط یک یا چند بازیگر می توانند در منافع و ساخت آن مشارکت بورزند. به این معنا «شبکه ملی اطلاعات» پرهیز از اقدامات یک سویه یک بازیگر علیه سایر بازیگران است؛ این که یک بازیگر مالکیت و تسلط را بر کل شبکه اعمال نماید. به این معنا «شبکه ملی اطلاعات» مکمل اینترنت است، برای آن که هیچ بازیگری نتواند استقلال ارتباطات کلیدی را به خطر بیاندازد.
همچنین منظور از «شبکه ملی اطلاعات»، شبکه ای با قابلیت الزام به ورود از طریق «احراز هویت» (Authentication) هم نیست. یعنی شبکه ای هم نیست که بخواهیم تک تک افراد برای ورود به آن ملزم به احراز هویت باشند! برخی ممکن است رویای آن را داشته باشند که در دنیای مجازی هویت تک تک کاربران مشخص و احرازشده باشد! اما برای ما چنین رویایی نیست و آن را خلاف دسترسی عمومی می دانیم، هرچند، مانند بسیاری از کشورها، برای بهره گیری از خدمات دولت الکترونیک یا برای مبادلاتی که مبتنی یا منجر به تراکنش های مالی می شود، این اصل را جدی می دانیم که فرد باید احراز هویت شده باشد؛ اما برای رفتارهای دیگر احراز هویت تابع توافق کاربر و ارائه دهنده آن خدمت خواهد بود.
پس وقتی از «شبکه ملی اطلاعات» حرف می زنیم، حداقل در مورد «اینترانت ملی» و «شبکه ای با الزام احراز هویت» سخن نمی گوییم! اما اینکه در خصوص چه حرف می زنیم، لازم است تا در خصوص استقلال در ادامه بیشتر صحبت شود.
 مفهوم استقلال 
ما نسل عادت کرده به جشن های خودکفایی بودیم؛ از خودکفایی گندم تا پیکان! برای ما بدیهی بود که برای حفظ استقلال باید از شیر مرغ تا جان آدمیزاد را تولید کنیم. ما خیلی خواندیم یا خیلی تجربه های سختی داشتیم تا فهمیدیم خودکفایی در همه امور امکان پذیر نیست. با خودکفایی خداحافظی کردیم، هم آن ها که مطالعه می کردند و هم آنان که شعار می دادند؛ چون پی بردیم که نمی شود! اما همچنان این ایمان وجود داشت که راه حل خوبی است! به همین دلیل در همه حوزه ها شروع شد به تهیه فهرستی از کالاهای استراتژیکی که فکر می کردیم باید در آن ها خودکفا شویم. گندم در این فهرست بود، به اسم امنیت غذایی یا بنزین و خودرو بخاطر سهم اشتغال بالا. ما از ترس تحریم، از ترس کابوس جنگ با عراق، ما به هزار دلیل دنبال استقلال از طریق خودکفایی بودیم. از دید ما که بزرگ شده در این دوره ها بودیم، استقلال یک معنا داشت: «کمترین میزان تاثیرپذیری از دیگران»؛ یعنی هرچقدر کسی نتواند بر تصمیمات من اثر بگذارد من مستقل تر هستم.
اما با پیچیده تر شدن جهان، مدلسازی های مرتبط با استقلال، خصوصا در تحلیل های شبکه ای، فهمیدیم استقلال تابعی است از «میزان تاثیرگذاری و تاثیرپذیری در مقایسه با سایر اعضاء شبکه». در این تعریف اگر من کشوری باشم که نمی تواند بر دیگران تاثیری داشته باشد، حالا هر چقدر هم که تاثیری نپذیرد، آن کشور مستقل نیست بلکه تنها کشوری منزوی خواهد بود! که البته قدرت هم ندارد!
به این ترتیب بازیگری که در یک سیستم «استقلال» دارد، بازیگری است که باید تاثیرگذار باشد، وگرنه هر چقدر هم تاثیرپذیری اش را از سایرین کم کند، مستقل نمی شود. واقعیت آن است که بازیگر مستقل یا دارای قدرت، قابل حذف شدن از سیستم نیست. کشورهایی که هم زمان با افزایش تاثیری پذیری، میزان تاثیرگذاری شان را بیشتر افزایش می دهند، فرصت استقلال بیشتری می یابند.
اما دومین عامل تعریف استقلال باز می گردد به رابطه میان سایر اعضاء شبکه. در یک شبکه هر گونه تمرکز تاثیرگذاری برای یک بازیگر به معنای کاهش قدرت سایر بازیگران است. به عبارت دیگر توزیع وابستگی به تعداد زیادی بازیگر (به جای یک بازیگر خاص) به افزایش استقلال و همچنین کل بازیگران دیگر کمک می کند.
به این ترتیب مفهوم استقلال دارای ۳ ویژگی اصلی است:
  افزایش تاثیرگذاری به جای کاهش تاثیرپذیری
  افزایش هم زمان تاثیرگذاری و تاثیرپذیری از سایر بازیگران به شرط آن که تاثیرگذاری بیش از تاثیرپذیری رشد نماید.
  توزیع تاثیرپذیری ها میان بازیگران مختلف
همین مفهوم از استقلال در حوزه تجارت جهانی به معنای زیر خواهد بود:
  افزایش تاثیرگذاری: کشوری از لحاظ تجاری دارای استقلال بیشتری است که میزان صادرات خود را افزایش دهد و نه کاهش واردات خود را! به عبارت دیگر خودکفایی (به معنای کاهش واردات) منجر به استقلال نخواهد شد، بلکه باید صادرات خود را رشد دهیم.
  تحکیم و تثبیت در شبکه (تبادلات بالای جهانی): کشوری از لحاظ تجاری دارای استقلال بیشتری است که هم میزان واردات زیاد و هم صادرات زیاد داشته باشد؛ ولی هم زمان نیز تفاوت این دو (تراز تجاری) نیز بالا باشد. به عنوان مثال کشوری مانند آلمان میزان واردت اش حدود ۱۱۰۰ میلیارد دلار است، در حالی که واردات کشوری مانند ایران در حدود ۵۰ میلیارد دلار است. آیا به معنای آن است که ایران استقلال بیشتری دارد؟ به نظر می رسد کاهش واردات راهبرد درستی برای افزایش استقلال نیست. آلمان در برابر این واردات در حدود ۱۴۰۰ میلیارد دلار صادرات دارد و ایران در حدود ۵۳ میلیارد دلار. پس افزایش واردات، افزایش صادرات و افزایش تراز (تفاضل این دو) باید به صورت هم زمان اتفاق بیافتد.
 توزیع یافتگی تاثیرپذیری: کشوری از لحاظ تجاری دارای استقلال بیشتری است که تاثیرپذیری هایش (چه مستقیم و چه غیرمستقیم) توزیع یافته باشد. به عبارت دیگر سهم هر کشور در واردات اش محدود باشد. به عنوان مثال در حوزه امنیت انرژی چین کشوری با منابع محدود انرژی و تقاضای بالا (به دلایل صنایع اش) است. این کشورِ واردکننده نفت برای آن که استقلال انرژی خود را افزایش دهد، نمی تواند بر منابع داخلی اش تمرکز کند. به همین دلیل دو راهبرد اصلی را مد نظر قرار داد: اول آن که میزان واردات نفت خود را به شدت توزیع کرده است. گرچه این راهبرد هزینه هایی نیز بر او وارد می کرد، اما ترجیح داد تا وابستگی خود را به یک کشور خاص از بین ببرد. این راهبرد باعث شد تا در تلاطم های مختلف جهانی بتوان پایداری و تاب آوری مناسب خود را حفظ نماید. دومین راهبرد این کشور تعریف «وابستگی متقابل» بود. به عنوان مثال هم زمان با واردات نفت از عربستان، این کشور را تشویق کرد تا واحدهای پتروشیمایی در چین تاسیس کند. به عبارت به جای شکل گیری یک وابستگی یک طرفه تلاش کرد تا یک وابستگی دوسویه را میان خود و عربستان ایجاد نماید؛ تا به همان اندازه ای که به عربستان وابستگی دارد، عربستان نیز به او وابستگی داشته باشد.
مجموع این ۳ ویژگی که ذکر شد بسیاری از مفاهیم را مشخص می کند؛ اما یکی از نتایج ترکیب این ۳ ویژگی در این گزاره است:
کشوری که ۱۰۰ میلیارد دلار واردات دارد و ۱۰۰ میلیارد صادرات؛ خیلی قوی تر از کشوری است که نه وارداتی دارد و نه صادراتی! کشور اول را نمی شود از جهان حذف کرد و دومی را می شود! یا هر کشوری می تواند به سادگی در معادلات جهانی نادیده گرفته شود، اگر تاثیرگذاری اش هم به اندازه تاثیر پذیری اش ناچیز باشد! به عبارت دیگر با فرض اینکه نمی شود همه چیز را داخلی با قیمت پایین و کیفیت جهانی تولید کرد، پس باید کاری کرد که هیچ کشور یا شرکتی نتواند شما را حذف کند! به عبارتی منفعت اش در بودن شما باشد و نه حذف شما؛ هر چند شما را و عقاید شما را و رفتار شما را نپسندد.
 راهبردهای افزایش استقلال
راهبردهای افزایش استقلال از ۳ ویژگی مربوط به مفهوم استقلال برمی آید. هر ۳ راهبرد فوق مبتنی بر این واقعیت است که در دنیای شبکه ای شده و پیچیده امروز، وابسته بودن امری طبیعی است و هیچ بازیگری نیست که بتواند کاملا مستقل از دیگر بازیگران شبکه باشد. در دنیایی که از مزیت رقابتی سخن می گوییم یعنی هر بازیگری نسبت به سایر بازیگران به واسطه مقیاس بزرگ تولیدی اش یا به واسطه پیشرو بودن فناوری اش دارای مزیتی هایی می شود، که او را در بازار جهانی متمایز می کنید. از سوی دیگر طبیعی است که هیچ بازیگری نیز توان آن را که در همه زمینه ها سرمایه گذاری کند را ندارد. ترکیب این دو واقعیت طبیعی آن است که صفر کردن «تاثیرپذیری از خارج» برای هیچ بازیگری امکان پذیر نیست. در چنین وضعیتی پرسش آن است که «چگونه استقلال را بیشینه کنیم؟»
برای بیشینه کردن استقلال، کافی است تا تاثیرگذاری را به بیش از تاثیرپذیری افزایش دهیم، مقدار مطلق تاثیرگذاری و تاثیرپذیری را نیز افزایش داده و نهایتا تنها از یک بازیگر تاثیرپذیر نباشیم.
این ۳ راهبرد در حوزه فناوری اطلاعات بیش از هر موضوع دیگری در «شبکه ملی اطلاعات» و راهبردهای اجرایی آن معنادار خواهد بود. به این ترتیب کلیدی ترین راهبردهای مربوط به «شبکه ملی اطلاعات» و مفاهیم مرتبط با آن در ادامه بیان شده است. پیش از آن لازم است تا شبکه ی زیرساخت ارتباطی در یک کشور را در دو موقعیت در نظر بگیرید: موقعیت الف) به عنوان بخشی از یک شبکه زیرساخت ارتباطاتی جهانی و ب) شبکه های اختصاصی و کاملا ملی که در خصوص زیرساخت های حیاتی و امنیتی در یک کشور وجود دارد.
در موقعیت (ب) شبکه ای کاملا مستقل از لحاظ فیزیکی است که کارکردهای خود را دارد؛ مثل شبکه انرژی یا ارتباطات نظامی که بدون اتصال به شبکه های جهانی، دارای کارکردهایی کاملا ملی است و به واسطه افزایش امنیت و ایمنی، ترجیح داده شده است تا در یک نقطه (گذرگاه) یا حتی هیچ نقطه ای به شبکه های جهانی متصل نشوند. در این موقعیت استقلال از طریق عدم ارتباط شکل گرفته است. اما در موقعیت (الف) که بخشی از شبکه جهانی است، چگونه استقلال امکان پذیر خواهد شد؟ «شبکه ملی اطلاعات» از این منظر نیز معنادار است. به عبارت دیگر «شبکه ملی اطلاعات» به معنای شبکه ای است که اتفاقا در نقاط نسبتا متعددی به شبکه جهانی متصل است ولی هم زمان تلاش می شود تا استقلال آن نیز بیشینه شود. راهبردهای زیر بر اساس همین پیش فرض است، وگرنه اگر قرار باشد تا یک شبکه داخلی راه اندازی شود، که نیاز به راهبرد و نظریه نیست! کافی است اتصال به دنیا را قطع کرد.
به منظور شناختن راهبردهای کلیدی «شبکه ملی اطلاعات» باید در دو وضعیت تشریح شده راه حل های گوناگونی را به کار گرفت.
راهبرد کلیدی در حالت (الف) عبارت است از ایجاد شبکه های امن در حوزه های حیاتی با ارتباط صفر به شبکه اینترنت به منظور تبادل اطلاعات و کنترل بر زیرساخت های کلیدی مانند زیرساخت انرژی یا انتظامی. در این شبکه های اختصاصی لازم است تا از تجهیزاتی استفاده شود که کمترین میزان ریسک دسترسی غیرمجاز را ایجاد می کند. مخاطب مستقیم این زیرساخت مستقل فیزیکی مردم نیستند، بلکه زیرساخت های کلیدی و دستگاه های اجرایی، اداری و دولتی هستند.
اما راهبردهای کلیدی ۳گانه «شبکه ملی اطلاعات» در حالت (ب) بر اساس مفهوم استقلال که پیش تر در مورد آن سخن گفته شد، به این ترتیب خواهند بود:
 افزایش تاثیرگذاری: استقلال زمانی امکان پذیر است که میزان داده تبادل شده در داخل شبکه به صورت طبیعی (و نه با مداخله و محدودسازی دسترسی کاربران) بیش از حجم داده ای باشد که از خارج از کشور فراخوانی می شود. به عبارت دیگر اصلی ترین ویژگی آن است که حجم عمده ای از داده هایی که شهروندان کشور استفاده می کنند در داخل میزبانی شده باشد. افزایش تاثیرگذاری از طریق شاخص کلیدی «حجم ترافیک داخلی به حجم ترافیک بین الملل» قابل سنجش است. در برخی از کشورها مانند کره جنوبی بیش از ۸۰ درصد از ترافیک مصرفی کاربران، ترافیک داخلی است. این استقلال هم دارای منافع اقتصادی (به واسطه تفاوت هزینه ترافیک بین المللی و داخلی) و هم رضایت کاربران (به دلیل کیفیت ارتباطی معمولامناسب تر داخلی) است.
 تحکیم و تثبیت در شبکه (تبادلات بالای جهانی): نکته مهم آن است که «کاهش ورود داده به کشور و کاهش نیاز کاربران به ترافیک بین المللی (کاهش سهم ترافیک بین الملل) منجر به افزایش استقلال نخواهد شد، مگر آن که همزمان حجم داده خروجی نیز افزایش یابد». به عبارت دیگر میزان ترافیک خارج شده از کشور نیز باید مساوی یا بیشتر از ترافیک وارد شده باشد. به این معنا لازم است تا خدماتی جهانی عرضه شود، که میزبانی آن داده ها در داخل کشور قرار دارد یا حتی سرویس هایی که توسط شهروندان یک کشور مورد استفاده قرار می گیرد، در داخل کشور میزبانی شود. افزایش تحکیم و تثبیت در شبکه جهانی از طریق ترکیب دو شاخص کلیدی «حجم ترافیک خارجی به حجم ترافیک ورودی» و «کل حجم ترافیک بین الملل تبادل شده» قابل سنجش است. هر چه هر دو هم زمان رشد پیدا کنند، میزان استقلال افزایش خواهد یافت.
 توزیع یافتگی تاثیرپذیری: تنوع گذرگاه های ورودی، تسهیم حجم ترافیک بین المللی و همچنین عدم وابستگی به سرویس ها و خدمات خاص یک شرکت یا کشور، سومین جنبه از افزایش استقلال است. وابستگی به یک شرکت (به عنوان مثال استفاده گسترده از سرویس نقشه گوگل را در نظر بگیرید)، میزان تاثیرپذیری کشور را از سیاست های این شرکت به شدت افزایش می دهد. بر این اساس هرگونه تغییر در سیاست های این شرکت می تواند دارای پیامدهای گسترده ملی شود. به همین دلیل افزایش استقلال بیش از هر عاملی به معنای ایجاد یک توزیع یافتگی مناسب در استفاده از ارائه دهندگان خدمات اینترنتی، سرویس ها و خدمات پایه ای است. تنوع گذرگاه های ورودی به شبکه جهانی در سال های اخیر مبتنی بر همین دیدگاه بوده است. اما به نظر می رسد در حوزه خدمات نیز نیازمند این تنوع سازی هستیم. خدمات پایه ای ۵گانه ای در کمینه ترین وضعیت قابل تصور است: ۱)نقشه، ۲)ایمیل، ۳)موتور جستجو و هوش مصنوعی، ۴)خدمات ابری و ۵)پیام رسان ها و شبکه های اجتماعی. هر کسب وکاری کم یا زیاد به یک یا چند خدمت پایه وابسته است. وابستگی کسب وکارها به این خدمات پایه در هر صورت وجود دارد و واقعیت آن است که نمی توان این وابستگی را به صفر رساند. راهبرد مناسب این است که سهم استفاده به این خدمات پایه تا حد ممکن توزیع یافته شود. به عبارت دیگر کل وابستگی به یک سرویس جهانی نباشد و تنوع در استفاده، وضعیت را تاب آورتر سازد. این وابستگی در سطح زیرساختی نیز وجود دارد و هر گونه سیاستی که وابستگی به یک ی تجهیزات را زیاد کندَ، در حقیقت استقلال را کاهش داده است. شاخص های سنجش تمرکز (مانند هرفیندال) در خصوص ارائه دهندگان خدمات اینترنتی، هر سرویس پایه و نهایتا تجهیزات مورد استفاده در شبکه، شاخص های کلیدی سنجش استقلال خواهد بود. همچنین لازم است اشاره شود که این خدمات پایه بر اساس فناوری روز تغییر می یابد، شاید دور نباشد روزی که خدمت زنجیره بلوکی (بلاک چین) نیز به آن ها افزوده شود.
 لایه ای بودن شبکه ملی اطلاعات
«شبکه ملی اطلاعات» بر اساس تعریف افزایش استقلال شبکه، حداقل در ۳ لایه قابل تعریف است:
 زیرساختی: در این لایه از شبکه لازم است تا به صورت زیرساختی، میزان استقلال بیشینه شود. به این ترتیب باید زمینه های لازم برای تحقق هر سه دسته راهبردهای فوق افزایش یابد. زمینه سازی برای ایجاد مراکز داده به منظور میزبانی داده های داخلی، افزایش سطح دسترسی عمومی به شبکه، افزایش تاب آوری شبکه از طریق ایجاد رینگ در اتصالات داخل شبکه و ... در این لایه قرار دارند. همچنین طرح هایی با جهت گیری تبدیل کشور به قطب داده یا گذرگاه ترانزیت داده در منطقه می تواند ویژگی نخست استقلال یعنی «افزایش تاثیرگذاری» را نیز تقویت کند.
 خدمات و کسب وکارها: در لایه دوم و به فرض وجود زیرساخت مناسب، لازم است تا کسب وکارها و خدماتی روی این شبکه عرضه شده و توسط کاربرانی مورد استفاده قرار گیرد. به این ترتیب تقویت کسب وکارهای داخلی که در سال های آینده و با رشد اینترنت چیزها (IOT) اصلی ترین گردآورنده و کنترل کنندگان داده ها (Data Controller) خواهند بود، بخش عمده ای از «شبکه ملی اطلاعات» خواهند بود. این کسب وکارها نه تنها میزان استقلال خدمت رسانی به شهروندان را افزایش می دهند، بلکه می توانند با حضور در بازارهای جهانی و منطقه ای به اصلی ترین منبع تاثیرگذاری یا صادرات داده نیز تبدیل شوند.
 محتوا: سومین لایه از استقلال، میزان محتوای بومی و داخلی مورد استفاده است. ایالات متحده آمریکا نه تنها در سطح زیرساختی میزبانی گسترده ای را پذیرا شده است، و در سطح کسب وکار نیز شرکت هایی از جنس VOD مانند نتفلیکس یا از جنس UGC مانند یوتیوب یا از جنس AOD مانند اسپاتیفای را توسعه داده است، بلکه در سطح محتوا نیز بخش عمده ای از بازار فیلم، موسیقی و سرگرمی را در اختیار دارد. رسیدن به استقلال به سطح سوم نیز در کنار دو سطح دیگر نیاز دارد. محتوای دیجیتال که در ساده ترین حالت دیجیتالی کردن محتوای موجود و گذاشتن بر روی وب است، سومین لایه از «شبکه ملی اطلاعات» است. نسبت استفاده از محتوای بومی به محتوای جهانی معیاری برای سنجش میزان استقلال محتوایی است. هرچند مجدد باید تکرار شود که استفاده از محتوای جهانی اصل بدیهی دنیای امروز است و تنها باید اولا سهم محتوای داخلی را افزایش داد و ثانیا محتوا جهانی دارای تنوع باشد.
 سخن پایانی
«شبکه ملی اطلاعات» به معنای افزایش استقلال در فضای مجازی در تمامی لایه ها است؛ استقلالی که به معنای «انزوا» نیست، بلکه در یک فضای فازی و خاکستری، هم نسبی است و هم آنکه برآیند وضعیت شبکه نیز هست. اگر در روزگار مولوی واژگان مختلف عنب، اوزوم و انگور برای یک منظور به کار برده می شد؛ دنیای امروز مشکل از نوعی دیگر است! مشکلی که برای مفاهیم مختلف واژگان یکسان به کار می بریم! چند روز پیش یکی از مدیران شرکت های خدمات ابری توییتی نوشت با این مضمون که فردی برای خرید ابرِ تشک خود با آنان تماس گرفته بود. گویی این بار واژه «ابر» یکسان است ولی یکی «تشک ابری» و دیگری «پردازش ابری» و آن دیگری «آسمان ابری» را مد نظر دارد. «شبکه ملی اطلاعات» واژه ای یکسان شده است برای منظورهای مختلفی که اغلب هم نه نگارش می شوند و نه حتی تشریح!
این یادداشت توصیفی بود از آن چه ما در «سازمان فناوری اطلاعات» از «شبکه ملی اطلاعات» می فهمیم، به زبان ساده، که لاجرم طولانی است.


نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :